Egzamin

Borowiec J., Ekonomia integracji europejskiej, Uniwersytet Wrocławski, 2011

Procesy integracyjne po II wojnie światowej.

EKONOMIA INTEGRACJI EUROPEJSKIEJ bada funkcjonowanie obszaru zintegrowanego na różnym poziomie jego dojrzałości.

INTEGRACJA to łączenie się wielu elementów w jedną całość.


Integracja gospodarcza t
o łączenie odrębnych gospodarek w pewną całość.

Integracja gospodarcza w skali międzynarodowej jest cechą współczesnych gospodarek świata. Natomiast pojęcie integracji wprowadzone po II wojnie światowej jest rozumiana różnorako. ( Balassa, Ropke, Tinvergen ) Nie ma jednoznacznej definicji.

 

ZDANIEM POLSKICH EKONOMISTÓW INTEGRACJA TO:

Znoszenie przeszkód w swobodnym przepływie towarów i usług oraz czynników produkcji po między krajami czemu towarzyszą działania w sferze regulacyjnej w celu zapewnienia niezbędnych warunków do właściwego funkcjonowania połączonych rynków.

Temu procesowi służą przepisy prawne umożliwiające funkcjonowanie bez granic.

Integracja ( procesy integracyjne ) są efektem międzynarodowego podziału pracy.

Zmiany i rozwój w międzynarodowym podziale pracy determinują zmiany w postępie technicznym.

Naukowcy wskazują, że GŁÓWNĄ PRZYCZYNĄ INTEGRACJI jest postęp techniczny, który prowadzi do co raz bardziej zróżnicowanej produkcji przemysłowej i w tych warunkach równoległe prowadzenie produkcji takich samych dóbr i usług w różny krajach jest przy ograniczoności zasobów jest nieracjonalny, w związku z tym dochodzi tutaj do międzynarodowego podziału pracy.

Czyli z jednej strony międzynarodowy podział pracy determinuje wcześniej czy później konieczność pojawienia się procesów integracyjnych ,a z drugiej strony dzięki temu, że postęp techniczny się rozwoju sprzyja procesom integracyjnym.

Postęp techniczny prowadzi do wzrostu wydajności pracy, do realizowania produkcji na wielką skalę ( korzyści skali ).W związku z tym na obszarze zintegrowanym, który jest zdecydowanie szerszy od obszarów indywidualnych gospodarek są o wiele większe możliwości wykorzystania skali produkcji i lepsza alokacja czynników wytwórczych.

Integracja dotyczy również swobodnego przepływu towarów i usług oraz czynników wytwórczych jest związana z dyskryminacją lub jej brakiem gospodarek narodowych.

Wśród teoretyków ekonomii nie ma pełnej zgodności co procesów integracji.

 

Z jednej strony mamy podejście klasyczne ( liberalne )

Procesy integracyjne przede wszystkim są kreowane i determinowane przez mechanizm rynkowy i tylko pewne regulacje prawne pochodzą ze strony państwa. ( Sam mechanizm rynkowy sprzyja powstawaniu integracji )

Istnieje również stanowisko przeciwne, ekonomiści ci uważają, że procesy integracyjne są przede wszystkim sterowane i kreowane przez państwo, a dopiero później poprzez mechanizm rynkowy.

W wyniku integracji gospodarczej rodzi się nowy organizm gospodarczy, który jest wyodrębniony z gospodarki światowej.

Przyczyny integracji gospodarczej:

W dużej mierze są procesem obiektywnym, skoro stanowią skutek międzynarodowego podziału pracy.

Przyczyny:

*Ekonomiczne                  *gospodarcze                                *polityczne

àEkonomiczne: zwiększenie dobrobytu, Swobodny przepływ czynników na obszarze zintegrowanym pomaga w pokrywaniu niedoborów tych czynników pomiędzy krajami. Wzrost zasobów kapitału na tym obszarze prowadzi do podwyższenia konkurencyjności i innowacyjności tych gospodarek. Dążenie do zmniejszania dysproporcji w rozwoju społeczno – ekonomicznym.
Stan pożądany to równowaga miedzy ekonomią, a polityką.

Ścierały się 2 stanowiska w jaki sposób prowadzić proces integracji europejskiej, który czynnik jest ważniejszy w procesie integracji ekonomia, czy polityka.


Czynnik gospodarczy:  
Głównym celem długookresowym procesów integracyjnych jest zwiększanie dobrobytu społeczno-gospodarczego .

 

W jaki sposób można osiągnąć ten cel ?

Z tego powodu, że integracja umożliwia na większym obszarze większą alokację czynników wytwórczych i lepsze wykorzystanie ich. Swobodny przepływ czynników wytwórczych na obszarze zintegrowanym daje możliwość zniwelowania okresowych niedoborów tych czynników pomiędzy krajami.

 

Zwiększanie i wykorzystanie korzyści skali, wzrost zasobu kapitału na obszarze zintegrowanym powadzi do wzrostu konkurencyjności gospodarek i innowacyjności.

Dążenie także do zmniejszania dysproporcji rozwoju społeczno-gospodarczego na obszarze zintegrowanym i to co było najistotniejsze to dążenie Europy Zachodniej do zmniejszania zacofania gospodarczego w stosunku do Stanów Zjednoczonych. Chciano ograniczyć dominację USA w Europie.

 

Osiągnięcie tych celów w dłuższym okresie czasu powinno prowadzić do zwiększania poziomu dobrobytu społeczno-gospodarczego.

àCzynniki polityczne:

–                     zmniejszanie dominacji USA na obszarze Europy Zachodniej;

–                     wzrost stabilności politycznej regionów ( zmniejszanie ryzyka konfliktów po między państwami ) procesy integracyjne wychodziły z założenia umacniania i pogłębiania instytucji demokratycznych, wzmacniania międzynarodowej solidarności;

–                     integracja ma zwiększać pozycję polityczną obszaru zintegrowanego to znaczy rola jej znaczenia obszaru zintegrowanego w kształtowaniu międzynarodowych stosunków i polityki międzynarodowej.

Potęga polityczna nie jest możliwa bez wspomagania ze strony ekonomicznej, ( gospodarka z polityką łączą się ! ).
Co sprzyja procesom integracyjnym  ( inaczej jakie powinny być spełnione warunki, które będą sprzyjały procesom integracyjnym )

 

Gospodarki integrujących się państw muszą być konkurencyjne i komplementarne.

  • Konkurencyjnym być, czyli wytwarzać towary które pod względem jakościowym i cenowym mogą konkurować z podobnymi towarami wytwarzanymi przez innych partnerów handlowych. ( Cechą gospodarek rynkowych jest konkurencja );
  • komplementarność chodzi o to, że w wyniku międzynarodowego podziału pracy dochodzi do specjalizacji, jedne kraje specjalizują się np. w przemyśle wytwórczym inne w ciężkim i są wówczas komplementarne, uzupełnią się wzajemnie. W związku z tym jest to konieczne, aby osiągać z procesu integracji korzyści.

Największe możliwości w zakresie tworzenia struktur komplementarnych i konkurencyjnych są w przemyśle wydobywczym i w rolnictwie.

 

Czynniki które sprzyjają tym procesom to również:

  • poziom rozwoju porównywalny między krajami integrującymi się, generalnie im wyższy poziom rozwoju krajów integrujących się tym większy postęp w integracji ponieważ występują większe korzyści z komplementarności gospodarek.
  • Integracja jest łatwiejsza, gdy obejmuje kraje które są bliskie przestrzennie jak i kulturowy więc sąsiedztwo  ( położenie geograficzne ma wpływ na koszty dokonywanych transakcji, głównie koszty transportu );
  • rozwinięta infrastruktura nie tylko drogi i autostrady ale jeżeli chodzi o kapitał to infrastruktura związana z rynkiem kapitałowym = giełda i wcześniej rozwój systemów bankowych; Im ta infrastruktura jest bardziej podobna w poszczególnych krajach tym jest korzystniej dla rozwoju krajów.
  • Sprzyja także polityka gospodarcza krajów które chcą przystąpić do obszar zintegrowanego.

Procesy integracyjne zachodzą na 2 płaszczyznach:

*Rynku                                           *polityki gospodarczej

INTEGRACJA RYNKU polega na zapewnieniu swobody przepływu dóbr i usług, swobodna wymiana jest korzystna dla konsumentów krajów zintegrowanych, którzy mają dostęp do szerszej palety dóbr i usług, szerszej w porównaniu do rynku krajowego.

Zwiększa to ich swobodę wyboru. Natomiast swobodny przepływ czynników produkcji czyli kapitału ludzkiego i kapitału finansowego, umożliwia sprzyja ich racjonalnej alokacji pomiędzy ich poszczególne dziedziny.

Integracja rynku nie była by możliwa bez integracji polityki gospodarczej. Integracja polityki gospodarczej z jednej strony stanowi konsekwencję integracji rynku, a z drugiej strony jest warunkiem ( podstawą ) integracji gospodarki.


INTEGRACJA POLITYKI GOSPODARCZEJ
ma na celu eliminowanie niedoskonałości mechanizmów wspólnego rynku. Niedoskonałości wspólnego rynku to niedoskonała konkurencja, w wyniku tego ze występują monopole naturalne. Wspólne dobra publiczne, w zakresie obronności, zdrowia, edukacji, niestabilność makroekonomiczna i łagodzenie tej stabilności ( integracja zmniejsza te niedoskonałości )  Celem integracji jest zmniejszanie niedoskonałości wspólnego rynku.

 

Celem integracji polityki gospodarczej jest stworzenie ram i warunków właściwego funkcjonowania zintegrowanych części gospodarki.

 

Przedmiotem integracji są różne dziedziny polityki gospodarczej, związane głównie z: alokacją czyli rozmieszczeniem zasobów na to ma wpływ mikroekonomiczna polityka

Stabilizacja polityka wolnego rynku ( makroekonomia ). Integracja polityki gospodarczej ma na celu zapewnienie korzyści obywatelom z procesów integracji poszczególnych gospodarek.

 

Może przybierać różne formy:

  • koordynacja;
  • unifikacja ( w przypadku UE – polityka monetarna ).

Integracja polityki gospodarczej może przybierać różne formy odpowiadające różnym stopniom dojrzałości procesów integracyjnych, od wzajemnego informowania się krajów co do różnych dziedzin gospodarczych, poprzez koordynację czyli przyjmowanie ogólnych wspólnych kierunków  aż po unifikację czyli przyjęcie przez państwa członkowskie takich samych celów i instrumentów działań polityki gospodarczej.
Czynniki przemawiające za decentralizacją polityki gospodarczej:
-
niezależność w prowadzeniu polityki monetarnej;
-szersze postrzeganie potrzeb i preferencji danego kraju;

-ustalenie ( określenie ) najlepszych kombinacji dostarczania dóbr publicznych i nakładania podatku co ma sprzyjać innowacjom i konkurencji;

-odmienna wrażliwość na bonusy fiskalne poszczególnych krajów.

 

Za centralizacją polityki:

–   koszt transakcyjny (? Odmienne regulacje na rynkach dóbr i usług?)

różnorodność zasobów systemów decentralizacji powodują koszty sektora prywatnego, bo jeśli nie ma regulacji to są rożne taryfy w każdym kraju i powoduje to rożne problemy z przewożonymi towarami i usługami przewożonymi między krajami;

–                     korzyści skali, skuteczność polityki gospodarczej wymaga aby była prowadzona w odpowiedniej skali polityka regionalna, monetarna, polityka w dziedzinie badan i rozwoju technicznego;

–                     efekty zewnętrzne

nie dotyczą one tylko obszaru zintegrowanego, ale także poszczególnych obszarów krajów, bowiem kraje mogą ponosić koszty lub dochody działań podejmowanych przez inne kraje;

–                     wiarygodność

rośnie wiarygodność polityczna i ekonomiczna krajów.

 

Integracja gospodarki wzmaga integrację polityczną,

przeciwstawne stanowisko to najpierw integracja polityki ( całej polityki, nie tylko gospodarczej ), a dopiero później integracja rynku

UE jest przykładem pogłębiania integracji gospodarczej, czyli integracja rynku co jednak nie obyłoby się bez integracji polityki gospodarczej, jednak te procesy w tym przypadku szybciej następuje integracja na rynku

 

Przebieg procesów integracyjnych po II wojnie światowej

ROZWÓJ INTEGRACJI EUROPEJSKIEJ W ŚWIETLE TRAKTATÓW

 

Ramy instytucjonalne Ingerencja polityki gospodarczej

TRAKTAT EWWiS (1951) Europejska Wspólnota Węgla i Stali

Powołanie instytucji EWWiS: ponadnarodowej Wysokiej Władzy o szerokich uprawnieniach decyzyjnych, Specjalnej Rady Ministrów, Wspólnego Zgromadzenia i Trybunału Sprawiedliwości. Stworzenie wspólnego rynku węgla i stali. Mechanizmy interwencyjne (regulacje dotyczące kryzysów produkcyjnych, regulacje cen, regulacje antymonopolowe).To ingerencja o charakterze pionowym.

TRAKTAT EWG (1957) Europejska Wspólnota Gospodarcza

Powołanie odrębnych dla EWG instytucji: Rady- głównego organu decyzyjnego i Komisji. Wspólne Zgromadzenie (pełniące funkcje kontrolne i konsultacyjne) i Trybunał Sprawiedliwości instytucjami wspólnymi wspólnot europejskich. Ustanowienie Komitetu Ekonomiczno-Społecznego jako organu doradczego. Ustanowienie Europejskiego Banku Inwestycyjnego. Tworzenie prawa przez Radę z zastosowaniem procedury konsultacji i tryby podejmowania uchwał większością kwalifikowaną lub jednomyślnie. Stopniowe utworzenie wspólnego rynku. Koordynacja polityki gospodarczej państw członkowskich. Ustanowienie wspólnej polityki rolnej, wspólnej polityki transportowej, polityki konkurencji i wspólnej polityki handlowej. Utworzenie Europejskiego Funduszu Społecznego. Wspieranie współpracy miedzy państwami członkowskimi w dziedzinie zagadnień społecznych. (Niemcy, Francja, Włochy, Luksemburg, Holandia, Belgia).

TRAKTAT EWEA (1957)

Powołanie odrębnej Rady i Komisji dla Euratomu. Powstałe ramy instytucjonalne takie same jak w EWG. Ustanowienie warunków niezbędnych do stworzenia i szybkiego rozwoju przemysłu jądrowego.

TRAKTAT O FUZJI (1965)

Rada i Komisja instytucjami wspólnymi trzech wspólnot europejskich.  

TRAKTAT LUKSEMBURSKI (1970)

ustalenie procedury budżetowej. Wprowadzenie systemu „zasobów własnych”.  

TRAKTAT BRUKSELSKI (1975)

zwiększenie uprawnień budżetowych Parlamentu Europejskiego. Ustanowienie nowej wspólnej instytucji – Trybunału Obrachunkowego.  

JEDNOLITY AKT EUROPEJSKI (1986)-spójność gospodarcza i społeczna

TRAKTAT O UNII EUROPEJSKIEJ (1992)

Zobowiązanie się Unii do poszanowania praw podstawowych zagwarantowanych w europejskiej Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności i praw wynikających z tradycji konstytucyjnych wspólnych dla państw członkowskich. Wprowadzenie do traktatów zasad: pomocniczości i proporcjonalności. Ustanowienie obywatela Unii i praw z niego wynikających. Powołanie Rzecznika Praw Obywatelskich, Ustanowienie Europejskiego Banku Centralnego, Ustanowienie Komitetu Regionów o funkcjach doradczych. Wzmocnienie funkcji prawodawczej Parlamentu Europejskiego przez wprowadzenie procedury współdecydowania.

 

(traktat z Maastricht)
Stopniowe urzeczywistnianie unii gospodarczej i walutowej. Wprowadzenie wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa. Ustanowienie współpracy w zakresie wymiaru sprawiedliwości i spraw wewnętrznych i wymiaru sprawiedliwości. Nowe dziedziny kompetencji Wspólnoty Europejskiej: edukacja, kształcenie zawodowe i młodzież, kultura, ochrona zdrowia, ochrona konsumentów, sieci transeuropejskie, przemysł.

TRAKTAT AMSTERDAMSKI (1997)

Zasady wolności, demokracji, poszanowania praw człowieka i podstawowych wolności i państwa-prawa wspólnymi wartościami Unii i Państw członkowskich. Wprowadzenie procedury zawieszania niektórych praw członkowskich w razie stałego i poważnego naruszenia przez państwo członkowskie wartości Unii. Rozszerzenie zakresu stosowania procedury współdecydowania i zasady głoszenia Większością Kwalifikowaną. Nowe uprawnienia Trybunału Sprawiedliwości (przestrzeń, wolność, bezpieczeństwo i sprawiedliwość) Polityka zatrudnienia państw członkowskich przedmiotem koordynacji we Wspólnocie Europejskiej. Znaczne zwiększenie zakresu przedmiotowego polityki społ. w wyniku włączenia Protokołu Socjalnego z Maastricht do traktatu UE. Przeniesienie na poziom Wspólnoty Europejskiej niektórych kompetencji UE w dziedzinach wymiaru sprawiedliwości i spraw wewnętrznych, kontrola granic zewnętrznych.

TRAKATAT Z NICEI (2001)

Zmiany składu instytucji i organów wspólnot europejskich w związku  z przewidywanym wschodnim rozszerzeniem UE ( 10 krajów ). Wzmocnienie roli prawodawczej Parlamentu Europejskiego. Zmiana zasad podejmowani decyzji przez Radę  większością kwalifikowaną oraz zwiększenie jej roli. Zwiększenie uprawnień Sądu

Pierwszej Instancji oraz upoważnienie Rady do tworzenia sądów wyspecjalizowanych

Możliwość podjęcia wzmocnionej współpracy w rapach WPZiB, z wyjątkiem obrony.

TRAKTAT LIZBOŃSKI (2007)

Wzmocnienie ochrony praw podstawowych w Unii i wspólnych wartości. Nadanie Unii bardziej demokratycznego charakteru przez zwiększenie roli Parlamentu Europejskiego w dziedzinie prawodawstwa unijnego, budżetu i umów międzynarodowych, powierzenie parlamentom narodowym kontroli przestrzegania zasady pomocniczości oraz wprowadzenie tzw. inicjatywy obywatelskiej. Zapewnienie bardziej przejrzystego podziału kompetencji pomiędzy Unię a państwa członkowskie. Zwiększenie roli zasady większości kwalifikowanej, zdefiniowanej jako zasada podwójnej większości – większość państw i większość obywateli. Ustanowienie urzędu stałego przewodniczącego Unii. Wzmocnienie zasady solidarności europejskiej. Zwiększenie roli Wysokiego Przedstawiciela do spraw zagranicznych i bezpieczeństwa oraz utworzenie Europejskiej Służby Działań Zewn. Wzmocnienie możliwości działania Unii w następujących dziedzinach; przestrzeń wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości, polityka energetyczna, zdrowie publiczne, ochrona ludności, zmiany klimatyczne, usługi użyteczności publicznej, przestrzeń kosmiczna, spójność terytorialna, pomoc humanitarna, sport, turystyka, współpraca administracyjna

TRAKTAT Z MAASTRICHT-UNIA WALUTOWA
Rozszerzenia UE:                                                    (wszystkie traktaty wymagają akceptacji)
1)1973: Wielka Brytania, Dania, Irlandia
21983: Grecja
3)1986: Hiszpania, Portugalia
4)1995: Austria, Szwecja (nie przyjęła euro), Finlandia
5)1 maja 2004: Cypr ,Czechy ,Estonia, Litwa ,Łotwa ,Malta ,Polska ,Słowacja ,Słowenia, Węgry.
6)2007: Rumunia, Bułgaria
7)1.07.2013 Chorwacja

Unia Europejska: 28 krajów, a w strefie euro 17 krajów, ostatnio przystąpiła Estonia, a blisko jest Litwa, żeby wejść do Strefy Euro.
Procesy-na poziomie wolnego handlu: EFTA, CEFTA, NAFTA, Kraje Afryki itp.

Oprócz Unii Europejskiej nie ma żadnego innego mechanizmu, który byłby tak dobry.
17 państw UE ma walutę euro, czyli wspólną politykę monetarną. Dlatego samodzielne wychodzenie z kryzysu byłoby niemożliwe.

ZASADY FUNKCJONOWANIA UE :

Najważniejsze z zasad określone zostały mianem wartości, które muszą przyjąć państwa członkowski: poszanowanie godności ludzkiej, wolności, demokracji, równości, państwa prawa i poszanowanie praw człowieka.

2000: przyjęcie Karty Praw Podstawowych
Ogólny cel Unii: propagowanie wartości, wspieranie dobrobytu…
W realizacji tych słow. Unia obiera się na pewnych zasadach:

àZasada zrównoważonego rozwoju w procesach integracji europejskiej: opiera się na wzroście gospodarczym, stabilność cen, zdrowe finanse publiczne, równowaga płatnicza, ochrona środowiska naturalnego.

àZasada niedyskryminacji: ze względu na przynależność państwową, rasę, religię.

àZasada określania i wykonywania kompetencji przez UE:

Podstawowe cechy UE dot.prawa:
-prymat nad prawem państw członkowskich
-bezpośrednia skuteczność prawa unijnego
KOMPETENCJE UE:
Unia nie ma pełnych kompetencji do osiągania swoich celów, tylko  kompetencje szczegółowe, przyznane. Zakres ich kompetencji określa ZASADA PRZYZNANIA. Unia działa zgodnie z wyznaczonymi kompetencjami przyznanymi jej przez prawa członkowskie w traktatach. Ich wykonywanie jest zgodne z dwoma zasadami:

àZasada pomocniczości: tzn. że w dziedzinach, w których nie należą do wyłącznych kompetencji Unia podejmuje działania jeżeli będzie to bardziej korzystne i lepsze na poziomie Unii ,a  nie państwa członkowskiego.


àZasada proporcjonalności: odpowiada czy i na ile środki podejmowane przez Unię w tym działaniu są proporcjonalne do osiągnięcia zamierzonego celu.

Są pewne sfery i dziedziny, gdzie unia ma kompetencje wyłączne:
-unia celna
-reguły konkurencji na rynku wewnętrznym
– polityka konkurencji na rynku wewnętrznym
– wspólna polityka monetarna w strefie euro

Niekiedy dzieli się kompetencjami z państwami członkowskimi dotyczy to: rolnictwa, polityki społ. spójności środowiska, transportu.

 

STOSUNKI MIEDZY UE A PAŃSTWAMI CZŁONKOWSKIMI OKREŚLAJĄ 4 ZASADY:

  • zasada poszanowania tożsamości narodowej państw członkowskich i ich niezależności terytorialnej,
  • zasad lojalności, wzajemne szanowanie się i udzielanie wsparcia,
  • zasada pomocniczości, chroni kompetencje państw członkowskich, które są dzielone z unią,
  • zasada proporcjonalności, wymaga aby środek unijny nie nakładał niepotrzebnych ciężarów na państwa członkowskie i ich obywateli.

Są one zawarte w karcie praw człowieka.

GŁÓWNE INSTYTUCJE UNII EUROPEJSKIEJ:

Zasady, które regulują relacje pomiędzy tymi instytucjami:
-zasada równowagi instytucjonalnej- każda z instytucji musi wykonywać swoje prawa z uwzględnieniem praw pozostałych instytucji. Najważniejszym organem decyzyjnym jest Rada Europy a nadzoruje to Traktat o Unii.
-zasada autonomii instytucjonalnej- każda z instytucji działa w graniach przyznanych przez traktaty uprawnień, nie można wchodzić w uprawnienia innych instytucji.
-zasada lokalnej współpracy międzyinstytucjonalnej – instytucje mają obowiązek konsultacji, wspólnego uchwalania aktów prawnych, uchwalania ramy? rocznego budżetu unii

àRADA EUROPEJSKA: zajmuje najwyższą pozycję w strukturze europejskiej. Instytucja międzyrządowa w jej skład wchodzą szefowie państw i rządów państw członkowskich oraz przewodniczący Komisji Europejskiej, który jest wspomagany przez ministra spraw zagranicznych i jednego członka komisji. instytucji .RE ma charakter polityczny tzn. że określa ogólne kierunki UE i stymuluje jej rozwój. Podejmuje decyzje na temat ogólnego kierunku integracji politycznej i ekonomicznej, decyduje o kolejnych rozszerzeniach UE, rozpatruje sprawy konfliktowe. Szczyty są w czerwcu i grudniu. To Centrum decyzyjno-polityczne- nie odpowiada przed żadną instytucją i  decyzje musi podejmować jednomyślnie. Traktat lizboński nadał jej tytuł instytucji Unii. Przewodniczący UE ma 2,5 roku kadencji i nie może sprawować innych funkcji.

 

àParlament Europejski: istnieje od początku istnienia wspólnot. Siedziba: Sztrasburg. Reprezentuje interesy wspólnotowe i pełni funkcje kontrolne nad innymi instytucjami. Ma najmniejsze znaczenie w procesie podejmowania decyzji, nie ma prawa samodzielnej inicjatywy ustawodawczej. Pochodzi z wyborów bezpośrednich, liczba deputowanych to 750 (liczba wprowadzona przez traktat lizboński). Na czele parlamentu stoi przewodniczący, którego wybierają euro deputowani. Musi on współpracować z przedstawicielami państw członkowskich. Kiedyś przewodniczącym był Jerzy Buzek, obecnie  przewodniczącym pochodzi z Niemiec.

 

àRada Unii Europejskiej: dawna Rada Unii Ministrów w EWG. To główny organ decyzyjny. Instytucja międzyrządowa z siedzibą w Brukseli. W jej skład wchodzą ministrowie państw członkowskich. Miedzy spotkaniami ministrów interesy narodowe są reprezentowane Komitet Stałych Przedstawicieli (fachowcy, dyplomaci). Kierunek pracy Rady i coreperu nadaje prezydencja Rady UE, którą sprawuje przedstawiciele z państw członkowskich. Prezydencja wynosi 18 miesięcy, sprawowana jest prze 3 kraje (zmiana z traktatu lizbońskiego). Polska prezydencję w Radzie Unii Europejskiej pełniła w drugim półroczu 2011 roku, a w 1 półroczu 2011 Węgry. Obecnie prezydencję będzie kończyć Litwa. (Bułgaria 2018, Rumunia 2019). W  ramach RUE powołano stanowisko Wysokiego Przedstawiciela do Spraw Zagranicznych i bezpieczeństwa wewnętrznego.
Kompetencje: stanowienie prawa, f. koordynacyjna, inicjatywa na forum międzynarodowym, mediacje, poszukiwanie kompromisów podczas problemów. Polska w tej radzie ma przydział 29 głosów.

 

àKomisja Europejska: to główny organ wykonawczy o charakterze ponadnarodowym. Siedziba: Bruksela. Reprezentuje interesy wspólnoty. Realizuje politykę wyznaczoną przez UEm Radę Europejską i Radę Unii Europejskiej. Odpowiada za wykonanie budżetu, posiada funkcję legislacyjną, realizuję obecną politykę. Można ją porównać do rządu kraju. W komisji powinno być 28 komisarzy- po 1 z każdego państwa członkowskiego. Polska: komisarz ds. budżetu Jerzy Lewandowski.?
Jest organem kolegialnym, bo na jej czele stoi kolegium komisarzy (np. ds. transportu, środowiska, budżetu). Kadencja komisji trwa 5 lat. Ma udział w stanowieniu prawa, kontrolowania prawa unijnego, może działać na arenie międzynarodowej. Jest to rząd europejski. W KE jest zatrudnione ponad 20 tys osób. Władze komisji nie pochodzą z wyborów, tylko są mianowane przez przywódcę rządu. Przewodniczący jest najważniejszym organem.

 

àTrybunał Sprawiedliwości. Siedziba Luksemburg. Skład: 28 sędziów, po jednym  z każdego kraju członkowskiego. Kadencja trwa 6 lat. Na 3 lata wybiera się przewodniczącego. Trybunał Sprawiedliwości stoi na straży prawa wspólnotowego i zapewnia jego pierwszeństwo wobec innego prawa.

 

àTrybunał Obrachunkowy: sprawuje kontrole nad dochodami i wydatkami UE, z punktu widzenia ich legalności oraz poszanowania zasad należytego zarządzania finansami. (W Polsce podobną funkcję pełni NIK)

 

àEuropejski Bank Centralny: siedziba: Frankfurt nad Menem, pełni funkcję centralną nad bankami państw członkowskich. Obecnie EBC jest Włoch. EBC odpowiada za politykę monetarną oraz za siłę wspólnej waluty.

 

Budżet. UE dysponuje własnym systemem finansowym, który umożliwia prowadzenie przez nią polityki w rożnych obszarach. Głównym elementem jest budżet ogólny plan roczny  finansowy.  Zasady budżetowe takie same jak na poziomie kraju. Opracowany na 1 rok zgodny jest z wieloletnimi planami finansowymi.

Źródła dochodu: podatki rolne i cła pobierane na podstawie wspólnej unii celnej. Wpływy z tytułu podatku VAT. Wpłaty każdej osoby z państw członkowskich obliczane na podstawie dochodu narodowego. Budżet UE uchwala RE i RUE na wniosek UE.

Największe koszty łączą się z prowadzeniem wspólnej polityki rolnej i polityki wspólności. Pobierają ok. 3.4 dochodów Uni.

 

 

Ekonomia integracji europejskiej

wykład III

Unia Europejska musiała przejść wiele etapów procesu integracyjnego, aby uzyskać obecny kształt. Jednym z tych procesów jest powstanie unii celnej.


Główne cele, korzyści i skutki unii celnej.

Najniższym poziomem jest strefa wolnego handlu, czyli wzajemne znoszenie ceł bez zewnętrznej grupy celnej natomiast wyższy etap integracji to unia celna, a zatem nie tylko wspólne znoszenie ceł, ale także wspólna waluta celna wobec krajów które nie weszły do unii celnej, a są to kraje tak zwane krajami trzecimi ( nie należą do unii celnej ).

 

Unia celna to wydzielony obszar wolnego handlu na którym został zniesione opłaty celne i inne ograniczenia w wymianie handlowej.

 

Występuje liberalizm w wymianie handlowej, jednocześnie te kraje stosują wspólną taryfę celną w stosunku do krajów, które nie należą do unii celnej.

Cła są przejawem protekcjonizmu.

 

Protekcjonizm to ochrona rynku krajowego przed konkurencją zagraniczną.

Najważniejszą rolę

jest to główne narzędzie protekcji ( cła )!!!

Cła podnoszą cenę towaru importowanego, mogą również być cła nakładane na towary eksportowane.

 

*WHO

160 krajów, głównym celem jest liberalizacja wymiany handlowej ( brak ceł kontyngentów, dopłaty do eksportu, dumping.

 

Aby osiągnąć korzyści to powinniśmy sprzedawać za granicę produkty, których koszt wytworzenia w naszym kraju jest tańszy, natomiast importować produkty, których produkcja u nas jest bardzo droga.

 

Czynniki wpływające na eksport ( wydatki autonomiczne ):

-wielkość dochodów naszych partnerów handlowych

-wielkość nominalnego kursu waluty naszej do obcej. Import zależy przede wszystkim od rynku krajowego, to nie jest wydatek autonomiczny

Jeśli dochody w kraju rosną, zakładając niezmienność pozostałych składników, to wielkość importu rośnie.

 

( Przykład trzech krajów A, B i C )

Między krajami A i B powstaje unia celna, kraj C nie jest połączony krajami A i B unią celna, w związku z tym na produkty z kraju C nałożone jest cło. Najdroższe produkty posiadał kraj A, średnie kraj B natomiast kraj C posiada najtańsze produkty, po powstaniu unii celnej

( efekt przesunięcia handlu jest efektem unii celnej )

kupujemy produkty od krajów na obszarze unii celnej, natomiast spada wymiana z krajami trzecimi.

 

Efekt przesunięcia handlu:

zastąpienie tanich dóbr importowanych z krajów trzecich produktami relatywnie droższymi ale kupowanymi bezcłowo, bo na terenie unii celnej.

Efekt ten jest skutkiem działania taryfy celnej.

W skali globalnej ten efekt przesunięcia handlu zmniejsza poziom importu.

Poprzez wzrost wymiany handlowej generalnie rośnie produkt krajowy brutto, zatem wzrasta poziom dobrobytu.

 

 

W skali globalnej unia celna zyskuje, natomiast z punktu widzenia poszczególnych krajów straciliśmy, bowiem producenci wcześniej chronienie przez cła teraz ograniczają produkcję.

Chyba, że uda się im w dłuższym czasie poprzez obniżki kosztów zwiększyć konkurencyjność swoich produktów.

Zazwyczaj objawia się to jednak oczekiwaniem wsparcia w okresach przejściowych na dostosowania się ( pomoc od państwa ).

 

Kraje które wytwarzają dobre towary, są konkurencyjne dzięki np stosowaniu nowych technik i technologii, mają większe korzyści z wymiany handlowej.

Natomiast kraje które mają opóźnienia w procesie zmian rozwoju technologicznego, pod względem braku wystarczającej  podaży kapitału, braku wystarczających środków finansowych na te zmiany technologiczne mają mniejsze korzyści. Oczywiście gdyby nie weszły do unii celnej miałyby jeszcze mniejsze korzyści.

 

Największy kłopot posiadają w tym wypadku firmy państwowe.

 

Głównym teoretykiem koncepcji unii celnej jest Vinner, który wyodrębnił 3 główne skutki unii celnej:

 

-efekt kreacji handlu;

- efekt ekspansji handlu;

- efekt przesunięcia handlu.

 

Czynniki wpływające na wielkość efektów:

 

- szybkość tworzenia/tempo tworzenia unii celnej ma wpływ na korzyści z tej unii.

Uważa się że szybszej liberalizacji wymiany wewnątrz unii celnej towarzyszy mocniejszy efekt kreacji wymiany

Ponieważ daje się szansę na ekspansję najlepszych producentów krajów członkowskich i przez co zwiększają się nakłady sprzedaży na obszarze unii. Natomiast z drugiej strony wolniejsze tempo liberalizacji, czyli znoszenia ceł  i innych środków zmniejsza efekt kreacji handlu ale i tym samym zmniejsza koszty dostosowania się do nowych warunków konkurencji.

Dostosowanie się np restrukturyzacja, zmiana specjalizacji, zamknięcie nierentownych firm prowadzi do wzrostu bezrobocia.. Zmiany kwalifikacji pracowników.

 

Ważny jest koszt dostosowania zwłaszcza że kraje są rożnie rozwinięte gospodarczo..

( środki unijne przedakcesyjne !! ) to są środki na pomoc dla krajów mniej rozwiniętych przed przystąpieniem do unii celnej.

Większy efekt przesunięcia handlu występuje przy szybszej liberalizacji bo to oznacza, że mamy krótszy czas do dostosowania się do nowych taryf celnych w związku z tym kraje ponoszą większy koszt dostosowania się.
wysokość ceł i innych ograniczeń handlowych to drugi czynnik wpływający na wielkość efektów prowadzenia unii celnej

 

Podobne struktury produkcji, czyli bardziej konkurencyjne również przynoszą większe korzyści ( niż produkcje komplementarne ).

 

- koszty transportu i koszty transakcyjne
Przesłanki do tworzenia unii celnej:

  • ·obniżenie kosztów produkcji, transportu, kosztów dystrybucji i nabywania towarów i usług krajów znoszących czy też ograniczających imperia ??????????
  • ·cła, kontyngenty, dumping, subsydia, – BARIERY TARYFOWE

W ramach światowych organizacji handlu oraz w ramach liberalizacji handlu maleje rola i znaczenie barier taryfowych, natomiast wzrasta znaczenie BARIER POZA TARYFOWYCH

czyli mniej jawne, czyli różne regulacje w przepisach handlowych, które utrudniają wymianę, wydłużają odprawę towarów na granicach, prowadzenie negatywnej reklamy.

 

 

Głównym teoretykiem określania struktur i korzyści unii celnej stworzył w latach 50. Vinner,

który wyodrębnił 3 główne skutki unii celnej.

 

-kreację handlu, inaczej wymiany handlowej czyli kraje które tworzą unię celną mają możliwość zastępowania swoich towarów towarami pochodzącymi z innych krajów, zwłaszcza wtedy jeśli są one tańsze. Czyli rodzi się wymiana, kreacja to pojawienie się wymiany. Pozytywne skutki dla konsumentów, którzy maja szerszy dostęp, bo rynek jest szerszy i  równocześnie możemy nabywać towary i usługi po niższych cenach

 

-efekt ekspansji handlu, czyli wzrost wymiany handlowej pomiędzy krajami które tworzą unię celną.

 

W wyniku tych dwóch efektów, które można nazwać krótkookresowymi rośnie poziom wzrostu gospodarczego kraju i dobrobytu, rośnie nadwyżka konsumentów, bo zwiększa się dostępność do tańszych towarów i usług, możemy dokonywać wyboru.

Równocześnie zwiększanie rynku oznacza większą konkurencje na rynku.

 

Wzrost wymiany handlowej ( eksport i import ) wywołuje nie tylko korzyść dla konsumenta, czyli efekt konsumpcyjny ale i także efekt producencki.

W związku z tym zmiany w popycie konsumpcyjnym wpływają na zmianę wielkości produkcji.

 

Wielu producentów musi importować pewne dobra, ażeby czynniki wytwórcze były tańsze.

 

W związku z tym cła obniżają cenę towaru pochodzącego z importu.

Cło jest swoistym podatkiem.  Naliczanym na granicy danego kraju i podwyższa cenę towaru importowanego, dlatego wywołuje zmiany przede wszystkim o charakterze nominalnym. Ogranicza to popyt konsumenta. Natomiast nałożenie sprzyja producentom krajowym, jest to forma ochronna. Cło podwyższa cenę, ( mniej konkurencja na rynku )

 

 

Przykład:

Mamy 3 kraje: A, B i C. Wytwarzają ten sam produkt.

Kraj A- najwyższa cena danego dobra, B średnia cena tego dobra, C najniższa cena, kraje A i B tworzą unię celną. Ustalają cenę na poziomie kraju B, czyli niżej niż jest w kraju A ale wyżej niż w kraju C. kraj C jest krajem trzecim, nie wchodzi do unii celnej.  Jeżeli chodzi o konsumentów z kraju A to zyskują, kupują bowiem dobro X po cenie niższej niż poprzednio, zyskują jednak mniej niż mogliby zyskać gdyby do unii celnej wszedł kraj C. U konsumenci kraju B nic się nie zmienia. Cena w kraju A była wyższa, bo koszty produkcji tego dobra były wyższe niż w kraju B, dlatego producenci domagali się ochrony celnej ażeby być konkurencyjnym w stosunku do kraju B. Stąd też wzrost ceł powodował wzrost cen. Po powstaniu unii celnej znikają cła, zyskują więc konsumenci kraju A.

 

Cła są korzystne dla Skarbu państwa i eksporterów, natomiast nie korzystne dla konsumentów i jest to koszt dla całej gospodarki, wspieranie niekorzystnych firm.
efekt przesunięcia handlu jest szybszy przy większej liberalizacji handlu to oznacza, że firmy mają krótszy czas na dostosowanie się do nowych taryf celnych w związku z tym ponoszą większy koszt

 

drugim czynnikiem jest wysokość ceł i innych ograniczeń handlowych  w okresie przed liberalizacją handlu. Skutki w sensie korzyści będą większe gdy kraje które stworzą unię celną wcześniej miały wysokie taryfy celne.  Po likwidacji taryf celnych wysokość dobrobytu wzrośnie.

Trudniej jednak jest firmom, gdyż muszą się przyzwyczaić do tego i państwo początkowo musi je wspierać.

Unia celna powoduje większe efekty handlowe, gdyż występuje większy efekt handlowy niż kiedy stosowano wysokie cła.

 

Pozytywny skutek w wyniku zniesienia ceł częściowo jest wypierany przez taryfę zewnętrzną w stosunku do krajów trzecich.

 

Wielkość rynku unii celnej ( im więcej krajów ) tym większy efekt kreacji i ekspansji handlu !!!

I mniejsze ryzyko przesunięcia handlu. Trzeba jeszcze zwrócić uwagę na to czy kraje tworzące unię celną mają gospodarki względem siebie komplementarne czy też mają odmienne struktury produkcji.

 

Vinner uważa, że większe korzyści przynosi integracja gospodarek konkurencyjnych nie komplementarnych.

Większa dbałość o koszty, większa konkurencja i tym samym

Ożywienie konkurencji i silny efekt kreacji wymiany.

 

Koszt transakcyjny jest jednym z argumentów przemawiających za wspólną walutą, ponieważ taniej jest przeprowadzać transakcje w jednej walucie, unikając kosztów wymiany walut. Mamy również przejrzystość, jeśli ceny wyrażone są w takich samych walutach..

 

Unia celna poprzez stwarzanie podobnych warunków konkurencji, poprzez presję konkurencyjną zmierza do wyrównywania się cen.

 

Maleje nadwyżka producenta, wzrasta nadwyżka konsumenta w monopolu.

 

Reasumując:

Korzyści z unii celnej są zależne od tego jakimi towarami i usługami dany kraj handluje natomiast te korzyści wyrażają się w tych relacjach ceny towarów eksportowanych do ceny towarów importowanych, czyli tak zwane relacje time of trade 

to są stosunki wymienne

stosunek cen towarów eksportowanych/ceny towarów importowanych

jeśli dynamika eksportu jest większa niż dynamika importu to korzyści z wymiany rosną.

Im wyższy stopień przetworzenia surowców, czyli większy wkład wiedzy, nowoczesnych technologii, techniki. Czyli korzyści z wymiany handlowej zależą od tego czym handlujesz, a to czym handlujesz zależy od struktury gospodarki.

 

 

Po utworzeniu unii celnej nie tylko wzrasta poziom dobrobytu krajów należących do unii celnej ale także krajów w skali globalnej.

Trzeba pamiętać że wzrost dobrobytu może nastąpić wraz z utratą części dobrobytu przez niektórych członków unii, zwłaszcza tych którzy mają opóźnienia w procesie rozwoju dlatego niezbędny jest mechanizm

Efekty unii celnej mogą zmieniać się w czasie, bo jedni się restrukturyzują itp. konieczny jest długi czas..

 

to musiało obniżyć stopę procentową dochód z tego kapitału musi maleć, spadek stopy procentowej jest korzystny dla popytu globalnego i PKB, natomiast w kraju B odpływ kapitału, zmniejszy podaż tego kapitału, stopa procentowa wzrosła. Zyskają posiadacze kapitału, stracą firmy bo będą musiały więcej płacić za kredyty.

Podaż kapitału wzrośnie – korzyści wspólne na rynku wspólnym, bo jest jedna cena kapitału. Indywidualne skutki dla poszczególnych krajów,

równowaga oznacza, że jesteś zadowolony z modelu konsumpcji !

Mechanizm migracji, czyli przepływu kapitału

cena powinna zmierzać do stanu równowagi

 

trzeba odróżnić skutek globalny, indywidualny i krajów unii celnej.

 

Inwestycje bezpośrednie to takie inwestycje, które kończą się stworzeniem lub podtrzymywaniem stałych związków ekonomicznych między inwestorem zagranicznym a przedsiębiorstwem. Inwestycje bezpośrednie widoczne np. w filiach krajowych za granicą, przynoszą wyższy dochód niż inne inwestycje za granicą, ale też wiążą się z większym ryzykiem.

Mogą to być inwestycje portfelowe lub finansowe. Celem jest osiągnięcie stałego dochodu, albo uzyskanie kontroli nad przedsiębiorstwem, czyli są to głównie operacje papierami wartościowymi. Mogą być kredyty eksportowe, wspólne przedsięwzięcia, kontrakty pod klucz czyli inwestycja wykonana przez obce firmy na konkretne zamówienie.

Swobodny przepływ kapitału jest drogą do lepszej alokacji tego kapitału krajów unii, dzięki temu można też zachęcać do lokowania kapitału w regionach, które nie wzbudzały do tej pory zainteresowania inwestorów.

 

Mobilność – zdolność do przemieszczania się

 

Do głównych oznak pełnej mobilności kapitału oznacza, że można szybko przenieść kapitał bez utraty wartości z jednej waluty na drugą.

Do głównych oznak mobilności kapitału zalicza się:

takie same nominalne i realne stopy %

 

w związku z tym w obszarze wspólnym strefy euro, wysokość stopy procentowej jest wynikiem także stopy inflacji one nie są identyczne w każdym kraju ale do jakiegoś poziomu przeciętnego, w związku z tym może się okazać że nie dla każdego kraju wysokość danej stopy jest tą najbardziej efektywną dla jednych może być zbyt wysoka, dla innych zbyt niska. Nie ma możliwości aby ten stopień stopy procentowej był jednakowo efektywny dla wszystkich państw w takim samym stopniu, to są właśnie te koszty które trzeba ponieść..

 

faktycznym dochodem z kapitału jest wysokość realnej stopy procentowej kapitału.
Generalnie można powiedzieć, że UE nie osiągnęła jeszcze w pełni korzyści jakie są możliwe do osiągnięcia w świetle skutków liberalizacji przepływu kapitału. Można powiedzieć, że ostatni kryzys który właśnie dotknął rynku finansowego wydłużył ten proces.

 

Pierwsza wzmiankę o liberalizacji przepływu kapitału były w latach 60. XX wieku po czym po kryzysie lat 70. proces ten został trochę zatrzymany, drugi etap pada na lata 80-90. XX wieku i ostatni kryzys niewątpliwie także wpłynie na naszą liberalizację, hamując dynamikę, nie ma możliwości żeby uniknąć kryzysu.

 

Szybciej zjawiska przepływu kapitału mogą się dokonywać, bowiem nie wiążą się z żadnymi dodatkowymi kosztami, natomiast przepływ siły roboczej to kolejny czynnik.

 

Swobodny przepływ siły roboczej w warunkach wolnego rynku

Każdy obywatel UE ma prawo do pracy i do zamieszkania w każdym państwie nie będą dyskryminowanym ze względu na narodowość. Jest to podstawowa swoboda zagwarantowana nam w traktacie o UE i później w pakcie wspólnotowym.

Zasady odnoszą się również do europejskiego obszaru gospodarczego, czyli Islandia, Norwegia, Liechtenstein.

Jeżeli chodzi o przepływ siły roboczej to mechanizm ten jest podobny jak w przypadku przepływu kapitału, czyli głównym powodem jest ( zadłużenie ) wysokość oferowanej pracy pomiędzy krajami, przy porównywalnym poziomie kwalifikacji i wydajności pracy. Za pracę bardziej wydajną, lepszej jakości należy się wyższa płaca, podobnie jak przy przepływie kapitału.

 

Przykład:

Załóżmy że mamy 2 kraje A i B, różnią się one wysokością oferowanych płac. Dostępność czynnika produkcji wpływa na ceny pracy.

Jeżeli te kraje tworzą wspólny rynek, w kraju A jest wyższa płaca to po stworzeniu wspólnego rynku, czyli brak barier przepływu sił roboczej, można oczekiwać emigracji do kraju A.

Przepływ siły roboczej z kraju B do A oznacza że rośnie podaż siły roboczej ( pracy ). jeżeli rośnie podaż pracy przy danym popycie ze strony pracodawców to musi to spowodować spadek płac. !!

W tej sytuacji związki zawodowe będą niezadowolone.. Bo jeśli ludzie z kraju A nie będą chcieli pracować za daną stawkę to pracodawcy zatrudnią pracowników tańszych z kraju B.

Natomiast w kraju B zmniejszyła się podaż pracy, co doprowadzi do podwyższenia ceny siły roboczej, pracownicy się cieszą natomiast pracodawcy nie, bo rośnie koszt zatrudnienia pracownika. Oczywiście może to doprowadzić do zwiększenia poziomu bezrobocia, ale bezrobocie też wpływa studząco na oczekiwania. W związku z tym generalnie na obszarze wspólnego rynku dochodzi do lepszego rozmieszczenia siły roboczej, są kraje które mają nadwyżkę siły roboczej i są także kraje które są ubogie w podaż siły roboczej. Dzięki swobodzie w przepływie siły roboczej zmniejszają się dysproporcje w podaży siły roboczej w państwach unii.

 

Korzyści kraju emigracyjnego, w krótkim czasie zmniejszenie bezrobocia, zmniejszenie obciążenia budżetu z tytułu zasiłków. Ważnym jest że jeżeli ktoś emigruje krótko okresowo, czyli nie na stałe to w trakcie przekazywania części swojego dochodu będzie widoczny w bilansie płatniczym.

 

Kosztem jest duża strata z odpływu wykwalifikowanej siły roboczej, wykształconej. Niestety on się nie zwróci, natomiast ta siła robocza wpływa na wzrost poziomu dobrobytu, bo każdy z nas współfinansuje wykształcenie obywateli w kraju.

Spadek wpływu do budżetu

 

Korzyści dla kraju imigracyjnego:korzyści produkcyjne

nasili się konkurencja

wzrost popytu na rozmaite usługi ( nowe mieszkania itp. )

zmniejsza się presja inflacyjna

 

dzięki wspólnemu rynkowi większe korzyści z procesu produkcji, lepsze wykorzystanie dostępu do czynników wytwórczych dzięki czemu obniża się koszt wytworzenia dóbr i usług, a to oznacza  wzrost  efektywności gospodarowania, a to prowadzi do wzrostu poziomu dobrobytu. Aby jednak te cele zmniejszania różnic poziomu dobrobytu osiągnąć czyli chodzi o cele spójności to proces integracji musi być uzupełniony polityką regionalną i temu służą Europejski Fundusz Regionalny i Fundusze Strukturalne.

Dlatego że dochodzi do konwergencji ale mogą również prowadzić do dywergencji zwiększania zróżnicowania, dlatego musi być realizowana polityka spójności oczywiście do momentu nim te różnice nie zostaną złagodzone poprzez dobrodziejstwa płynące z polityki spójności.

 

 

Ekonomia 1

Akcja to prawo do częściowej własności w przedsiębiorstwie.

Amortyzacja to miara wartości zużycia dóbr kapitałowych, czyli zasobu środków trwałych w gospodarce

Analiza fundamentalna polega na badaniu sprawozdań finansowych i planów przedsiębiorstwa w celu ustalenia jego wartości.

Aprecjacja jest to wzrost wartości waluty, mierzonej liczba; jednostek waluty zagranicznej, która można za nią kupić.

Automatyczne stabilizatory są zmianami polityki budżetowej, pobudzającymi zagregowany popyt wtedy, kiedy w gospodarce rozpoczyna sie recesja, i nieangażującymi przy tym polityko w gospodarczych, którzy nie są zmuszeni podejmować żadnego specjalnego działania.

Bank centralny (central bank) jest instytucja;, która została stworzona w celu regulowania ilości pieniądza w gospodarce.

Bezrobocie cykliczne stanowi odchylenie wielkości bezrobocia od jego naturalnego poziomu.

Bezrobocie frykcyjne jest spowodowane tym, że pracownicy potrzebują; czasu na znalezienie ofert pracy, które najlepiej odpowiadają; ich preferencjom i zdolnościom.

Bezrobocie naturalne to typowy dla danej gospodarki poziom bezrobocia, wokół którego waha sie bezrobocie rzeczywiste.

Bezrobocie strukturalne jest spowodowane tym, że liczba miejsc pracy dostępnych na pewnych rynkach pracy jest zbyt mała, aby mogli pracować wszyscy ci, którzy chcą.

Bezwarunkowe operacje otwartego rynku jest to bezwarunkowa sprzedaż sektorowi bankowemu lub bezwarunkowe kupno od sektora bankowego przez bank centralny aktywów niepieniężnych, których warunkiem nie jest jednoczesne zawarcie umowy o dokonaniu w późniejszym terminie transakcji odwrotnej.

Bilans handlu zagranicznego to wartość eksportu danego kraju pomniejszona o wartość jego importu. Jest on również nazywany eksportem netto.

Błądzenie losowe zachowanie zmiennej, której zmiany są niemożliwe do przewidzenia.

Deficyt budżetowy pojawia się: wtedy, kiedy przychody podatkowe sa mniejsze od wydatków państwa.

Deficyt handlowy to inaczej nadwyżka importu nad eksportem.

Delator PKB to inaczej miernik poziomu cen, obliczany jako relacja miedzy nominalnym i realnym PKB pomnożona przez 100.

Deprecjacja jest to spadek wartości waluty, mierzonej liczba jednostek waluty zagranicznej, która można za nią kupić.

Dochód narodowy to łączny dochód stałych mieszkańców kraju, uzyskany dzięki produkcji dóbr i usług. Różni się on od produktu narodowego netto tym, że nie uwzględnia podatków pośrednich, natomiast obejmuje subsydia dla przedsiębiorstw. Wielkości PNN oraz dochodu narodowego nie są równe także z powodu różnic statystycznych, spowodowanych problemami z gromadzeniem danych.

Dochód osobisty to suma dochodów uzyskanych przez gospodarstwa domowe i przedsiębiorstwa niebędące spółkami. W odróżnieniu od dochodu narodowego, nie obejmuje on zysków zatrzymanych w przedsiębiorstwach, a niewypłaconych właścicielom. Nie uwzględnia także podatków dochodowych przedsiębiorstw oraz płaconych przez nie składek ubezpieczeniowych. Ponadto dochód osobisty obejmuje odsetki od obligacji skarbowych oraz dochody gospodarstw domowych uzyskiwane z tytułu zasiłków i ubezpieczeń społecznych.

Dochód rozporządzalny to suma dochodów pozostających w dyspozycji gospodarstw domowych oraz przedsiębiorstw niebędących spółkami po spłaceniu wszelkich zobowiązań wobec Skarbu Państwa. Jest on równy dochodowi osobistemu pomniejszonemu o podatki dochodowe i pewne inne wydatki (np. bilety parkingowe).

Dywersyfikacja polega na zmniejszeniu ryzyka dzięki przekształceniu jednego dużego ryzyka na większa liczbę mniejszych, lecz niezależnych od siebie ryzyk.

Efekt doganiania polega na tym, ze wzrost gospodarczy w krajach, ktore są ubogie, jest zwykle szybszy niż w krajach, które są bogate.

Efekt Fishera to następująca w stosunku 1 : 1 dostosowawcza zmiana nominalnej stopy procentowej, stanowiąca reakcji; na zmianę stopy inflacji.

Efekt mnożnikowy to dodatkowa zmiana zagregowanego popytu, do ktorej dochodzi, kiedy ekspansywna polityka budżetowa powoduje wzrost dochodów, a przez to również wydatkow konsumpcyjnych.

Efekt wypierania stanowi kompensacyjna zmiane zagregowanego popytu, ktora pojawia sie wtedy, kiedy ekspansywna polityka budzetowa powoduje wzrost stopy procentowej, a przez to zmniejsza wydatki inwestycyjne.

Efektywność informacyjna oznacza racjonalne uwzglednianie całej dostepnej informacji.

Eksport dobra i usługi produkowane w kraju i sprzedawane za granica.

Eksport netto są to ponoszone przez cudzoziemcow wydatki na dobra produkowane w kraju (eksport), pomniejszone o wydatki na dobra wytworzone za granica, poniesione przez mieszkaricow danego kraju (import).

Eksport netto to wartosc eksportu danego kraju pomniejszona o wartosc jego importu. Jest on rowniez nazywany bilansem handlu zagranicznego.

Europejska Unia Gospodarcza i Walutowa stanowi unię walutową krajów europejskich, które przyjęły euro jako wspolna walute.

Europejski Bank Centralny to wspolny bank centralny 12 krajow tworzących Europejska; Unii; Gospodarcza; i Walutowa.

Federalizm fiskalny stanowi system finansowy kilku krajow, obejmujacy wspolny budżet, system podatkowy i system transferów dokonywanych miedzy tymi krajami.

Finanse są dziedzina; ekonomii, ktora zajmuje sie decyzjami o alokacji zasobow w czasie, a takze kontrolowaniem ryzyka.

Fundusz inwestycyjny to instytucja, ktora sprzedaje swoje jednostki uczestnictwa, a przychody ze sprzedazy przeznacza na zakup portfela akcji i obligacji.

Gospodarka otwarta to taka gospodarka, ktora sciśle wspołpracuje z innymi gospodarkami.

Gospodarka zamknięta to taka gospodarka, ktora nie utrzymuje kontaktów z innymi gospodarkami.

Gotówka to inaczej banknoty i monety, ktore znajduja sie w publicznym obiegu.

Hipoteza efektywnych rynkow koncepcja, zgodnie z ktora; ceny aktywow odzwierciedlają; cała; dostepna publicznie informacji; o ich wartosci.

Hipoteza naturalnej stopy bezrobocia w długim okresie bezrobocie zawsze powraca do swego normalnego, czyli naturalnego, poziomu, bez wzgledu na tempo inflacji.

Ilościowa teoria pieniądza teoria, zgodnie z ktora; ilosc pieniadza dostepna w gospodarce wyznacza poziom cen, a stopa wzrostu ilosci pieniadza — stopi; inflacji.

Import stanowia; dobra i usługi produkowane za granica; i sprzedawane w kraju.

Indeksacja jest zmiana wielkosci pewnej kwoty pieniadza, dokonywana; automatycznie na mocy umowy prawnej, majaca na celu uwzglednienie skutkow inflacji.

Instytucje pośrednictwa finansowego sa instytucjami finansowymi, ktore umozliwiaja posredni transfer pieniedzy od pozyczkodawcow do pozyczkobiorcow.

Inwestycje stanowia wydatki na zakup maszyn i urzadzen, budynkow i budowli przedsiebiorstw, a takze na zapasy, łacznie z zakupem nowych mieszkali i domow przez gospodarstwa domowe.

Jednolity Rynek Europejski to rynek, ktory ma objac wszystkie kraje Unii Europejskiej, zapewniając swobodny przepływ siły roboczej, kapitału, dobr i usług. Projekt ten nie został jeszcze w pełni zrealizowany.

Jednostka rozliczeniowa jest miara, ktora ludzie posługują sie, aby poinformowac o cenach i zarejestrowac długi.

Kapitał ludzki stanowi wiedze i umiejetnosci, ktore pracownicy zdobywają dzieki nauce, szkoleniu i gromadzeniu do- swiadczen.

Kapitał rzeczowy stanowi zasob wyposazenia i urzadzen, ktore sa wykorzystywane przy produkcji dobr i usług.

Klasyczna dychotomia polega na teoretycznym podziale zmiennych ekonomicznych na nominalne i realne.

Konsumpcja stanowi wydatki gospodarstw domowych na dobra i usługi, z wyjątkiem wydatkow na zakup nowych domow lub mieszkan.

Koszt zdzieranych zelówek odpowiada wartosci zasobow marnotrawionych w wyniku inflacji, ktora skłania ludzi do trzymania mniejszej ilosci pieniądza.

Koszt zmienianych jadłospisow stanowi koszt zmiany cen.

Kryzys (depresja; depression) — to głeboka recesja.

Krzywa Phillipsa jest to linia, ktora ilustruje krótko¬okresowa odwrotna zaleznośc miedzy poziomem inflacji a poziomem bezrobocia.

Krzywa zagregowanego popytu ukazuje ilośc dobr i usług, nabywanych przez gospodarstwa domowe, przedsiebiorstwa i panstwo przy rodnych poziomach cen.

Krzywa zagregowanej podazy ukazuje ilośc dobr i usług, produkowanych i sprzedawanych przez przedsiebiorstwa przy roznych poziomach cen.

Makroekonomia jest analiza zjawisk zachodzących w całej gospodarce, takich jak inflacja, bezrobocie i wzrost gospodarczy.

Malejące przychody pojawiają sie wowczas, gdy wielkośc nakładow rosnie, a przyrost korzysci z dodatkowej jednostki nakładow maleje.

Mikroekonomia jest analiza decyzji podejmowanych przez pojedyncze gospodarstwa domowe i przedsiebiorstwa, a takze ich wspołdziałania na rynku.

Mnożnik kreacji pieniądza jest to ilosc pieniądza, ktora wytwarza system bankowy dzieki 1 dodatkowemu euro rezerw.

Model zagregowanego popytu i zagregowanej podaży jest stosowany przez zdecydowana wiekszośc ekonomistów w celu objasnienia wahan poziomu aktywności gospodarczej wokoł długookresowego trendu.

Nadwyżka budżetowa pojawia sie wtedy, kiedy przychody podatkowe sa wieksze od wydatkow panstwa.

Nadwyżka handlowa to inaczej nadwyzka eksportu nad importem.

Negocjacje zbiorowe polegaja na uzgadnianiu warunkow zatrudnienia przez związki zawodowe i pracodawcow.

Neutralność pieniądza to brak wpływu zmian podazy pieniadza na zmienne realne.

Nominalna stopa procentowa jest ta stopa procen¬towa, ktora zwykle obrazuje informacje z rynku; nie jest ona skorygowana o skutki inflacji.

Nominalny kurs walutowy to kurs, po ktorym mozna wymieniac walute jednego kraju na walute innego kraju.

Nominalny PKB wartosc produkcji dobr i usług w cenach biezacych.

Obligacja to dłużny papier wartosciowy.

Odpływy kapitałowe netto to zakupy zagranicz¬nych aktywow dokonywane przez mieszkancow danego kraju, pomniej¬szone o zakupy krajowych aktywow dokonywane przez mieszkancow zagranicy.

Operacje otwartego rynku handel aktywami niepienieznymi z sektorem bankowym.

Optymalny obszar walutowy oznacza grupe krajow, dla ktorych optymalnym rozwiazaniem jest przyjecie wspolnej waluty i utworzenie unii walutowej.

Osoba niechętna ryzyku jest to osoba, ktora nie lubi niepewnosści.

Oszczędności krajowe stanowia całkowity dochod w gospodarce, ktory pozostaje po opłaceniu konsumpcji i wydat- kow panstwa na zakup dobr i usług.

Oszczędności prywatne stanowia dochod, jaki pozostał gospodarstwom domowym po opłaceniu podatkow i konsumpcji.

Oszczędności publiczne stanowia przychody podatkowe, jakie pozostały panstwu po opłaceniu swoich wydatkow.

Pieniądz jest w gospodarce zbiorem aktywow, ktorymi ludzie regularnie posługuja sie, aby kupowac dobra i usługi od innych ludzi.

Pieniądz symboliczny jest pieniadzem pozbawionym wartości samoistnej, ktory w roli pieniadza jest uzywany dzieki rozporzadzeniu rzadu.

Pieniądz towarowy to taki pieniądz, ktory przyjmuje forme towaru o wartosci samoistnej.

Płace efektywnościowe to wynagrodzenie wyzsze niz płaca rownowagi, wypłacane przez przedsiebiorstwa w celu skłonienia pracownikow do bardziej produktywnej pracy.

Płynność to inaczej łatwość, z ktora jeden składnik aktywow moze zostać przekształcony w wykorzystywany w gospodarce środek wymiany.

Podatek inflacyjny stanowi dochod panstwa, osiagany dzieki drukowaniu pieniadza.

Podaż pieniądza stanowi ilosc pieniadza w gospodarce.

Polityka handlowa panstwo bezpośrednio wpływa na ilosc dobr i usług, importowanych lub eksportowanych przez dany kraj.

Polityka pieniezna to inaczej zbior działali banku centralnego, ktorych celem jest zmiana wielkosci podazy pieniadza.

Poszukiwanie pracy to proces, w trakcie ktorego poszukujący pracy znajdują; oferty odpowiadające ich preferencjom i zdolnosciom.

Procent składany zasada, zgodnie z ktora kwota ulokowana, np. na rachunku bankowym, powieksza sie, przy czym naliczone odsetki pozostaje; na koncie i przynosza dodatkowe odsetki w przyszłosci.

Produkcyjność oznacza ilosc dobr i usług, jaka pracownik jest w stanie wyprodukowacś w ciagu godziny.

Produkt krajowy brutto stanowi wartośc rynkowy; wszystkich finalnych dobr i usług, wytworzonych w kraju w danym okresie.

Produkt narodowy brutto jest miarą dochodu całkowitego uzyskanego przez stałych mieszkańców kraju, nazywanych rezydentami.

Produkt narodowy netto to suma dochodów stałych mieszkańców kraju (PNB) pomniejszona o straty z tytułu amortyzacji.

Racjonalne oczekiwania teoria, według ktorej ludzie w sposob optymalny wykorzystują; w swych prognozach wszelkie posiadane informacje, w tym informacje dotyczace polityki gospodarczej panstwa.

Realna stopa procentowa jest ta stopa; procentowa, ktora została skorygowana o skutki inflacji.

Realny kurs walutowy to kurs, po ktorym mozna wymieniac dobra i usługi pochodzace z jednego kraju na dobra i usługi pochodzące z drugiego kraju.

Realny PKB wartośc produkcji dobr i usług w cenach stałych.

Recesja to okres spadku realnych dochodow oraz wzrostu bezrobocia.

Rezerwa Federalna jest bankiem centralnym w Stanach Zjednoczonych.

Rezerwy to wkłady, ktore otrzymały banki i ktorych nie zamieniły na kredyty.

Równanie ilościowe jest to rownanie M ¦ V = P ¦ Y, ktore opisuje zwiazek ilości pieniądza, szybkości obiegu pieniądza oraz wartosci dobr i usług wyprodukowanych w danej gospodarce.

Run na bank sytuacja, w ktorej wielu właścicieli wkładow podejrzewa, ze bank moze zbankrutowac, wiec wycofuje z niego swoje wkłady.

Rynek funduszy pożyczkowych na tym rynku osoby oszczedzajace oferuja swoje fundusze, na ktore zgłaszają zapotrzebowanie osoby poszukujące kredytu inwestycyjnego.

Rynek pieniądza to rynek, na ktorym banki komercyjne udzielają sobie krótkoterminowych pozyczek pienieznych.

Rynki finansowe to instytucje finansowe, ktore umoz- liwiaja bezposredni transfer pieniedzy od pozyczkodawcow do pozycz- kobiorcow.

Ryzyko całkowite jest to ryzyko, ktore dotyczy wszystkich naraz.

Ryzyko indywidualne jest to ryzyko, ktore dotyczy tylko pojedynczej osoby lub pojedynczego przedsiebiorstwa.

Środek przechowywania wartości jest to wszystko, czym ludzie moga sie posłuzyc w celu przeniesienia siły nabywczej z terazniej- szosci w przyszłośc.

Środek wymiany jest to cos, co nabywcy daja sprzedawcom, kiedy chca od nich kupic dobra lub usługi.

Stagflacja jest to okres spadku produkcji i wzrostu cen.

Stopa bezrobocia to odsetek osob bezrobotnych, nalezacych do zasobu pracy.

Stopa dyskontowa to inaczej stopa procentowa, przy ktorej Rezerwa Federalna udziela krótkoterminowych kredytów amerykanskiemu sektorowi bankowemu.

Stopa inflacji jest wyrazona w procentach zmiana wskaznika cen w porównaniu z rokiem poprzednim.

Stopa poświecenia to inaczej liczba punktow procentowych rocznej produkcji, utraconych w trakcie procesu obnizania inflacji o 1 punkt procentowy.

Stopa refinansowa to inaczej stopa procentowa, przy ktorej Europejski Bank Centralny udziela krótkoterminowych kredytów sektorowi bankowemu w strefie euro.

Stopa repo to inaczej stopa procentowa, przy ktorej Bank Anglii udziela krótkoterminowych kredytów brytyjskiemu sektorowi ban¬kowemu.

Stopa rezerw stanowi te cześc wkładow, ktora banki trzymają w formie rezerw.

Strajk to protest zorganizowany przez zwiazek zawodowy, polegają¬cy na powstrzymywaniu sie pracownikow od pracy.

System bankowy oparty na rezerwie cześciowej polega na tym, ze w formie rezerw banki trzymają tylko czesc wkładow swoich klientośw.

System euro jest systemem, w ktorego skład wchodza EBC i banki centralne wszystkich 12 krajow tworzacych Europejska Unii; Gospodarcza i Walutowa;.

System finansowy to zbior instytucji, ktore pomagaja uzgodnic oszczedności jednej osoby z inwestycjami drugiej.

Szok podażowy to zdarzenie, ktore bezposrednio zmienia koszty i ceny w przedsiebiorstwach, powodujac przesuniecie krzywej zagregowanej podazy, a zatem takze krzywej Philipsa.

Szybkość obiegu pieniadza stanowi tempo, w jakim pieniadz przechodzi z ra;k do ra;k.

Teoria parytetu siły nabywczej jest teoria kursu walutowego, zgodnie z ktora; za jednostki; dowolnej waluty mozna kupic taka; sama; ilośc dobr we wszystkich krajach.

Teoria preferencji płynności teoria Keynesa, zgodnie z ktora; stopa procentowa osiaga poziom zapewniajacy zrownanie sie podazy pieniadza i popytu na pieniadz.

Ubezpieczenie od bezrobocia polega na tym, ze panstwo zapewnia czesciowa ochroni; dochodow pracownikow, ktorzy traca prace.

Ucieczka kapitału stanowi znaczne i nagłe zmniejszenie ilosci aktywow lokowanych w pewnym kraju.

Umowa o odkupieniu to inaczej umowa o sprzedazy aktywow niepienieznych, ktorej towarzyszy umowa o ich odkupieniu po uzgodnionej cenie w okreslonym momencie w przyszłosci.

Unia Europejska to rodzina demokratycznych kra- jow europejskich, ktorej celem jest wspołpraca na rzecz pokoju i dobro¬bytu.

Wartość przyszła to suma, w jaka zmieni sie w przyszłosci dzisiejsza kwota pieniadza przy danych stopach procentowych.

Wartość zaktualizowana to kwota, ktora nalezy miec dzis, aby przy istniejących stopach procentowych uzyskac dana przyszła kwote pienia;dza.

Wiedza technologiczna to inaczej wiedza społe- czenstwa o najlepszych metodach wytwarzania dobr i usług.

Wkłady płatne na zadanie to inaczej zasoby zgromadzo¬ne na rachunkach bankowych, ktorymi ich własciciele moga; sie posługiwac na żadanie za pomoca kart debetowych lub czekow.

Wskaźnik cen konsumenta jest miara; kosztu całkowitego dobr i usług, kupowanych przez typowego nabywce.

Wskaźnik cen producenta stanowi miare kosztu nabycia koszyka dobr i usług, kupowanego przez przedsiebiorstwa.

Współczynnik aktywności zawodowej to odsetek osob aktywnych zawodowo w populacji ludzi pełnoletnich.

Wspólny obszar walutowy oznacza obszar geograficzny, na ktorym jest uzywana wspolna waluta, spełniajaca funkcji; srodka wymiany; moze on obejmowac wiele krajow.

Wydatki panstwa sa to wydatki na zakup dobr i usług, ponoszone przez władze lokalne i rzad centralny.

Wydatki transferowe Płatnosci transferowe zmieniają dochody gospodarstw domowych, lecz nie odzwierciedlają wielkości produkcji.

Wymagania dotyczace rezerw to przepisy, ktore okreslaja minimalny poziom relacji wielkosci rezerw, jakie banki musza; trzymac, oraz wielkości wkładow.

Wypieranie nazywamy zmniejszenie sie inwestycji na skutek zapozyczania sie przez panstwo.

Zasób pracy to całkowita liczba pracownikow w danej gospodarce, w skład ktorej wchodza zarówno osoby pracujace, jak i bez-robotne.

Zasoby naturalne takie jak ziemia, wody, złoza minerałow, stanowia nakłady, ktore sa zużywane w procesie produkcji dobr i usług.

Zmienne nominalne to zmienne mierzone w jednostkach pienieznych.

Zmienne realne to zmienne mierzone w jednostkach fizycznych.

Zrównoważony bilans handlowy oznacza sytuacji;, w której eksport jest rowny importowi.

Związek zawodowy to stowarzyszenie pracowników, które negocjuje z pracodawcami poziom wynagrodzeń, a także inne warunki pracy.